ดองแชท เทนัด หายตัวไป... ทำไมเราถึงผลักไสคนอื่น ทั้งที่ในใจโคตรเหงา?

คุณกำลังเป็นแบบนี้อยู่หรือเปล่า? เห็นข้อความ LINE เด้งขึ้นมา แต่ไม่มีแรงแม้แต่จะกดเข้าไปอ่าน เวลามีสายเรียกเข้า หัวใจจะเต้นแรงแล้วปล่อยให้มันดังจนดับไปเอง นัดเพื่อนไว้ดิบดี พอใกล้ถึงเวลาจริงๆ กลับรู้สึกหนักอึ้งจนต้องหาข้ออ้าง "เทนัด" นาทีสุดท้าย

เวลาทำแบบนี้ ลึกๆ ในใจคุณก็รู้สึกผิดใช่ไหมครับ? คุณไม่ได้เกลียดเพื่อน ไม่ได้อยากอยู่คนเดียวตลอดชีวิต และลึกๆ แล้ว... คุณก็ยังอยากให้มีใครสักคนนั่งอยู่ข้างๆ ในวันที่โลกใจร้าย ถ้าคุณกำลังสับสนว่า "ทำไมฉันถึงกลายเป็นคนแบบนี้?" ขอให้คุณรู้ไว้ว่า คุณไม่ได้เป็นเพื่อนที่แย่ และไม่ได้เป็นคนเห็นแก่ตัวครับ แต่มันมี "กลไกบางอย่างในสมอง" ที่กำลังเล่นตลกกับคุณอยู่

ปกติเวลาเราจะตัดสินใจทำอะไรสักอย่าง (เช่น การออกไปเจอเพื่อน) สมองเราจะไม่มีทางสั่ง "ลุยเลย!" ทันทีครับ แต่มันจะทำการประเมินก่อนเสมอ โดยใช้ 2 ระบบนี้:

1. ระบบให้รางวัล (Reward System): ถ้าสมองประเมินว่าไปแล้วสนุก มันจะหลั่งโดปามีนออกมา ทำให้เรามีแรงจูงใจ กระตือรือร้น และอยากพุ่งตัวออกไปหาเพื่อน

2. ระบบทำลายความสุข (Anti-reward System / Lateral Habenula): แต่ถ้าสมองประเมินว่าสิ่งนั้นอันตรายหรือน่าเบื่อ ระบบนี้จะทำงานเพื่อ "กด" ความสุขลง สั่งตัดแรงจูงใจทิ้ง เพื่อบีบให้เรา "หลีกเลี่ยง (Avoid)" สิ่งนั้นซะ

ในวันที่ภาวะซึมเศร้าเข้ามาครอบงำ ระบบทั้งสองอย่างนี้จะพังพินาศแบบสลับขั้วกันเลยครับ!

• ระบบความสุขที่เคยทำงานดี กลับถูกปิดสวิตช์ลง (เกิดภาวะสิ้นยินดี - Anhedonia)

• ในขณะเดียวกัน ระบบทำลายความสุข (Anti-reward system) กลับทำงานโอเวอร์โหลด!

ทีนี้เกิดอะไรขึ้น? แค่เรื่องธรรมดาๆ อย่างการตอบแชท หรือการออกไปกินข้าว สมองที่กำลังป่วยก็จะรีบชิงตีความล่วงหน้าไปแล้วว่า "เดี๋ยวต้องเหนื่อยแน่ๆ", "เดี๋ยวต้องไปฝืนยิ้มแน่ๆ", "เดี๋ยวต้องเจอเรื่องแย่ๆ แน่ๆ" นี่คือที่มาของ พฤติกรรมหลีกหนี (Avoidant Behavior) ครับ มันเหมือนมีแรงดึงดูดมหาศาลรั้งตัวคุณไว้ติดกับเตียง ทั้งที่ยังไม่มีเรื่องแย่ๆ อะไรเกิดขึ้นเลยด้วยซ้ำ คุณอธิบายให้ใครฟังไม่ได้ รู้แค่ว่า "มันไม่อยากไป... มันไม่มีแรง"

• สำหรับสาย Extrovert: ความเปลี่ยนแปลงจะน่าตกใจมาก จากคนที่เคยเป็นรอยยิ้มของกลุ่ม ชอบเสียงหัวเราะ จู่ๆ คุณจะเงียบหายไปจากวงโคจรเหมือนคนละคน

• สำหรับสาย Introvert: คุณจะยิ่งเข้าใจความรู้สึกนี้ดี เพราะปกติการเข้าสังคมก็สูบพลังงานชีวิตคุณไปเยอะอยู่แล้ว พอซึมเศร้ามาทับถม สมองจะยิ่งตีตราว่า "การเจอคน = การสูบวิญญาณ + เสี่ยงเจอเรื่องปวดหัว" คุณเลยยิ่งปิดตายประตูห้องแน่นหนากว่าเดิม

ลองปลดปล่อยความรู้สึกผิดที่ไม่ได้ตอบแชทใครทิ้งไปก่อนนะ

หายใจเข้าช้าๆ... และพ่นลมออกยาวๆ บอกตัวเองเบาๆ ว่า:

"การที่ฉันหายไป ไม่ใช่เพราะฉันนิสัยไม่ดี... ร่างกายฉันแค่กำลังปกป้องตัวเองจากความเหนื่อยล้า"

"ฉันทำดีที่สุดแล้วในวันนี้"

สิ่งที่น่าเศร้าที่สุดของโรคซึมเศร้าคือ... มันจะผลักเราออกจาก "ยารักษา" ที่ดีที่สุดของเราครับ

ในทางวิทยาศาสตร์ สมองของมนุษย์ต้องการ "ปฏิสัมพันธ์ทางสังคม" (Social Interaction) เพื่อฟื้นฟูตัวเอง การได้คุยกับคนที่ปลอดภัย ได้ระบาย ได้หัวเราะ จะช่วยหลั่งสารเคมีที่ซ่อมแซมสมองได้ แต่โรคนี้กลับหลอกสมองเราให้ตัดขาดจากสังคม จนชีวิตค่อยๆ แคบลง เล็กลง และโดดเดี่ยวมากขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งยิ่งทำให้โรคหนักกว่าเดิม

ถ้าวันนี้คุณเริ่มรู้สึกว่า "วงจรชีวิตแคบลงจนเหลือแค่เตียงนอน" แล้ว... อย่าปล่อยให้สมองหลอกคุณได้สำเร็จนะครับ การไม่อยากเจอใครไม่ใช่เรื่องผิด แต่มันคือ "สัญญาณขอความช่วยเหลือ (SOS)" จากร่างกาย

การเริ่มต้นรักษาด้วยการพบผู้เชี่ยวชาญ ทานยาเพื่อปรับเบรกสมอง (Lateral Habenula) ให้หายโอเวอร์โหลด จะช่วยให้ม่านหมอกนี้จางลงได้ เมื่อสารเคมีในหัวเริ่มสมดุล คุณจะค่อยๆ กลับมาตอบแชทได้ทีละนิด กลับมายิ้มให้เพื่อนได้ทีละหน่อย...

และในวันนั้น โลกใบนี้จะดีใจมากๆ เลยล่ะ ที่ได้คุณคนเดิมกลับมาอีกครั้ง